عزت نفس از نظر ناتانیل براندن
عزت نفس مفهومی اساسی در روانشناسی است که ناتانیل براندن در کتاب معروف خود، شش ستون عزت نفس، آن را نیازی حیاتی برای انسان توصیف میکند. براندن معتقد است عزت نفس چیزی نیست که صرفاً با تأیید دیگران یا موفقیتهای بیرونی به دست آید. در واقع، عزت نفس واقعی به این معناست که خودمان را شایستهی تجربهی زندگی خوب و خوشبختی بدانیم و احساس شایستگی عمیقی در مواجهه با چالشهای زندگی و تجربهی موفقیت داشته باشیم. این حس شایستگی از درون میآید و چیزی است که باید با تمرین و عمل ساخته شود، نه صرفاً با فکر کردن یا آرزو کردن.
خرید کتاب شش ستون عزت نفس ناتانیل براندن
اجزای اصلی عزت نفس
براندن عزت نفس را شامل دو بخش اصلی میداند:
احساس شایستگی در رویارویی با چالشهای زندگی.
احساس شایستگی در برخورداری از موفقیت و شاد بودن.
عزت نفس به اعتماد به توانایی خود برای اندیشیدن و اعتماد به حق خود برای شاد بودن و ارزشمند بودن اشاره دارد. قدرت داشتن این باور و اطمینان به شایسته بودن خودمان، جوهر و عصارهی عزت نفس است.
افراد با عزت نفس پایین
افرادی که عزت نفس پایینی دارند، ممکن است با وجود استعداد و انرژی فراوان، همچنان احساس ناکافی بودن کنند. این افراد گاهی به موفقیتهای چشمگیری دست پیدا میکنند، اما این تلاشها اغلب از روی نیاز به اثبات خود و جلب تأیید دیگران است، نه از روی رضایت درونی. برای مثال، فردی که معتاد به کار است، ممکن است با تلاش بیوقفه به دستاوردهای زیادی برسد، اما در نهایت احساس رضایتی از این دستاوردها نداشته باشد.
عزت نفس پایین باعث میشود:
تواناییهای بالقوهی فرد بهطور کامل شکوفا نشود و خلاقیت و اثربخشی او کاهش یابد.
شادی و رضایت از دستاوردها غیرممکن شود، زیرا فرد دائماً احساس میکند که «بهاندازهی کافی خوب نیست.»
فرد وارد چرخهای بیپایان از تلاش برای اثبات ارزش خود شود، چرخهای که هرگز او را به احساس رضایت واقعی نمیرساند.
این چرخهی درونی و مخرب نشان میدهد که عزت نفس واقعی تنها زمانی قابل دستیابی است که از درون فرد نشأت بگیرد، نه از تأیید یا موفقیتهای بیرونی. عزت نفس سالم محصول شناخت و پذیرش خود، همراه با تلاش برای رشد و پیشرفت است، نه تلاش مداوم برای اثبات ارزش به دیگران.
شش ستون عزت نفس اثر ناتانیل براندن
براندن تأکید میکند که عزت نفس ساخته میشود، درست مانند عضلهای که با تمرین و ممارست تقویت میشود. او شش روش عملی کلیدی را معرفی میکند که به «شش ستون عزت نفس» معروفاند:
۱. زندگی آگاهانه
زندگی آگاهانه به معنای انتخاب آگاه بودن نسبت به واقعیتها است. این شامل توجه به جهان بیرونی و درونی، فکر کردن، درک کردن و پذیرش واقعیتها است.
ویژگیهای زندگی آگاهانه:
پذیرش واقعیت: زندگی آگاهانه به معنای حضور در لحظهی حال و فرار نکردن از واقعیت است.
آگاهی از نیازها و ارزشها: توجه به احساسات، اهداف و انگیزههای درونی به ما کمک میکند تا مسیر زندگی خود را تعیین کنیم.
تفکر مستقل: افراد با عزت نفس بالا به تفکر مستقل متعهد هستند و فرد مقتدر را بهصورت سازنده زیر سؤال میبرند، از جایگاه فرد مقتدر و متخصص نمیترسند و در صورت نیاز از آنها سؤال میپرسند و به توصیهها و دستورات آنها نه میگویند.
تمرینهای پیشنهادی:
تمرین تکمیل جمله: هر روز صبح بهسرعت ۶ تا ۱۰ پایان برای جملهی زیر بنویسید:
زندگی آگاهانه برای من به این معنی است که…
همچنین میتوانید از جملهی «اگر امروز پنج درصد بیشتر آگاهانه زندگی میکردم…» استفاده کنید.
۲. خودپذیری
خودپذیری به معنای پذیرش واقعیت خودمان، حتی بخشهایی که دوست نداریم یا با آنها کشمکش داریم، است.
ویژگیهای خودپذیری:
پذیرش احساسات، افکار و بدن، حتی اگر از برخی جنبهها ناراضی باشیم.
پذیرش گذشته، کشمکشها و جنبههای منفی خود.
خودپذیری به معنای دوست داشتن همهچیز نیست، بلکه به معنای پذیرش و آگاهی از وضعیت فعلی است.
پذیرش مقدمهی تغییر است.
تمرینهای پیشنهادی:
تمرین تکمیل جمله: هر روز صبح ۶ تا ۱۰ پایان برای جملات زیر بنویسید:
خودپذیری برای من به این معنی است که…
اگر با بدنم بیشتر کنار بیایم…
وقتی بدنم را انکار میکنم…
اگر احساساتم را بیشتر بپذیرم…
وقتی احساساتم را انکار میکنم…
اگر افکارم را بیشتر بپذیرم…
وقتی افکارم را انکار میکنم…
تمرین آینه: ایستادن مقابل آینه و تکرار جملهی زیر:
«هرچه نقصها یا عیبهایی داشته باشم، خودم را بدون قید و شرط و کاملاً میپذیرم.»
۳. مسئولیتپذیری
مسئولیتپذیری یعنی پذیرش این حقیقت که هیچکس جز خودمان مسئول زندگیمان نیست و نجاتدهندهای برای نجات ما نمیآید.
ویژگیهای مسئولیتپذیری:
پذیرش مسئولیت برای انتخابها، شادی و اهداف خود.
در بند انتظارات دیگران نبودن و زندگی مطابق ارزشهای شخصی.
تمرینهای پیشنهادی:
تمرین تکمیل جمله: هر روز صبح ۶ تا ۱۰ پایان برای جملات زیر بنویسید:
مسئولیت در قبال خود برای من به این معنی است که…
اگر پنج درصد مسئولیت بیشتری برای دستیابی به هدفهایم بپذیرم…
اگر مسئولیت بیشتری برای موفقیت روابطم بپذیرم…
۴. ابراز وجود
ابراز وجود یعنی احترام به نیازها، خواستهها و ارزشهای خود و بیان آنها به شکلی مناسب.
ویژگیهای ابراز وجود:
ایستادن بر روی ارزشها و خواستهها.
شجاعت برای بیان خود، حتی زمانی که این کار دشوار است.
ابراز وجود به معنای پرخاشگری یا نقض حقوق دیگران نیست.
تمرینهای پیشنهادی:
تمرین تکمیل جمله: هر روز صبح ۶ تا ۱۰ پایان برای جملات زیر بنویسید:
ابراز وجود برای من به این معنی است که…
اگر امروز پنج درصد بیشتر ابراز وجود کنم…
اگر بیشتر به عمیقترین نیازها و خواستههایم آگاه باشم…
۵. زندگی هدفمند
زندگی هدفمند یعنی استفادهی آگاهانه از تواناییهای خود برای دستیابی به اهدافی که خودمان انتخاب کردهایم.
ویژگیهای زندگی هدفمند:
تدوین آگاهانهی اهداف و مقاصد.
شناسایی اقدامات لازم برای دستیابی به اهداف.
نظارت بر رفتار و ارزیابی نتایج برای اطمینان از پیشرفت.
تمرینهای پیشنهادی:
تمرین تکمیل جمله: هر روز صبح ۶ تا ۱۰ پایان برای جملات زیر بنویسید:
برای من داشتن زندگی هدفمند به این معنی است که…
اگر میزان هدفمندی خود را در ارتباطاتم پنج درصد بیشتر کنم…
اگر میزان کار هدفمند خود را پنج درصد بیشتر کنم…
۶. انسجام و یکپارچگی
انسجام شخصی به معنای همخوانی بین اعمال و ارزشها، باورها و خواستههای بیانشدهی فرد است.
ویژگیهای انسجام:
پایبندی به ارزشها و عمل کردن بر اساس آنها، حتی زمانی که دشوار است.
وفاداری به تعهدات و قولهای خود.
تلاش همیشگی برای حذف فاصلهی بین حرفها و اعمالمان.
تمرینهای پیشنهادی:
تمرین تکمیل جمله: هر روز صبح ۶ تا ۱۰ پایان برای جملات زیر بنویسید:
انسجام شخصی برای من به این معنی است که…
اگر امروز در عمل با ارزشهایم سازگارتر باشم…
وقتی با آنچه درونم درست میدانم عمل نمیکنم…
جمعبندی و نتیجهگیری
ناتانیل براندن باور دارد که تقویت عزت نفس، سفری به اعماق وجود و کشف قهرمان درونی هر فرد است. این سفر نه تنها به بهبود کیفیت زندگی شخصی منجر میشود، بلکه نقشی کلیدی در ایجاد روابط سالم، دستیابی به اهداف، و مشارکت مثبت در جامعه ایفا میکند. عزت نفس سالم، پایهای است برای زندگی آگاهانه، مسئولانه، و هماهنگ با ارزشها، که در نهایت فرد را به سوی رشد، تعادل و رضایتی پایدار هدایت میکند.
