اشتباه کردن جزئی جداییناپذیر از تجربه انسانی است. اغلب اوقات، ترس از اشتباه و شکست، ما را از اقدام و رسیدن به اهداف ارزشمندمان بازمیدارد. اما چگونه میتوانیم این ترس را کنار بگذاریم و اشتباهات خود را به فرصتی برای رشد تبدیل کنیم؟ این مقاله به شما در مسیر غلبه بر ترس از اشتباه کمک میکند تا با رویکردی نوین به آنها نگاه کنید.
پذیرش نقصها
شاید فکر کنیم پذیرش خود به معنای تسلیم شدن در برابر ضعفها و عدم تلاش برای بهبود است، اما این برداشتی نادرست است. انسان موجودی ناقص است و اشتباه کردن بخشی از طبیعت انسانی اوست. پذیرش نقصها و محدودیتهای خود، نخستین گام برای حرکت به سوی خودشکوفایی است. هدف ما این است که وضعیت فعلی خود را بشناسیم و به سمت عزت نفس سالم حرکت کنیم. پذیرش خود به معنای انکار و فرار از واقعیت نیست، بلکه به این معناست که «من انسان کاملی نیستم» و با وجود «عادتهای بد» و «الگوهای رفتاری غلط» خود را میپذیریم و برای تغییر و اصلاح آنها برنامهریزی میکنیم. با این نگاه، میتوانیم احساساتمان را مشاهده کنیم و خود را بهتر مدیریت کنیم.
برای پذیرش خود، میتوانید به احساسات منفی خود نگاه کنید؛ یعنی مشاهدهگر باشید و احساساتتان را همانطور که هستند، بپذیرید. همچنین، میتوانید فهرستی از هر چیزی که در درونتان دوست ندارید و مانع پذیرفتن خودتان میشود، بنویسید و سپس با پرسیدن «چرا» و یافتن خطاهای شناختی پشت آن باورها، شدت آنها را کاهش دهید و حتی اگر لازم بود برای آنها کاری بکنید.
جشن پس از شکست: پاداشی برای تلاش و یادگیری
آیا تاکنون شنیدهاید که میگویند: «عیب ندارد، مهم این است که از اشتباه یاد بگیریم»؟ این جمله حمایتکننده است، اما مسئله اینجاست که چگونه باید از اشتباهات درس بگیریم. اگر با وجود تلاش زیاد، اشتباه کردهاید یا شکست خوردهاید، یک جشن کوچک بگیرید و به خودتان پاداش دهید. این پاداش برای تلاش و یادگیری شماست، نه برای شکستتان. پس از جشن، یک گزارش شخصی بنویسید و آنچه را از این اشتباه یاد گرفتهاید، یادداشت کنید. سپس، حوزهای را که ضعف در آن باعث این اشتباه شده است (مانند ضعف در تصمیمگیری و اعتماد به افراد نامناسب و…)، شناسایی کنید و برای رفع آن برنامهریزی بلندمدت انجام دهید تا از تکرار اشتباهات مشابه جلوگیری شود.
جبران اشتباهات
جبران اشتباه چندین گام اساسی دارد که میتواند به شما در فرآیند غلبه بر ترس از اشتباه کمک کند:
تحلیل و درک اشتباه
بخش بزرگی از جبران اشتباه از طریق تحلیل و درک آن است. با کمک تفکر و ابزارهای ذهنی مفید، ریشه اشتباهات خود را شناسایی کنید. درک و تحلیل اشتباه، مقدمهای برای تکرار نکردن دوباره آن است.
تغییر چشمانداز
لزوماً نیاز نیست برای هر اشتباه گذشته خود را کاوش کنید. میتوانید معیارهای مشخص و درستی را که از لحاظ علمی و اخلاقی اعتبار دارند، برگزینید و برای رسیدن به آنها تلاش کنید. به عنوان مثال، به جای بررسی دقیق اشتباهات رابطه قبلی، روی تبدیل شدن به فردی (زن یا مردی) که افراد سالم و با عزتنفس خواهان آن هستند، تمرکز کنید.
تأثیر اشتباه بر دیگران و جبران آن
اگر اشتباه شما به فردی آسیب رسانده است، بدون هیچ بهانه و «اگر و اما» ابراز پشیمانی کنید. مسئولیت اشتباه خود را بپذیرید و حسن نیت خود را با اعلام آمادگی برای جبران نشان دهید.
کمک گرفتن از متخصص
مراجعه به متخصصان، بهویژه روانشناس یا درمانگر، نشانه ضعف نیست، بلکه نشانه عقل است. آنها میتوانند به شما در تشخیص الگوها و پیشنویسهای ناهشیار کمک کنند تا بتوانید برای تغییر آنها اقدام کنید. همانطور که ایمی بی هریس میگوید، این به شما کمک میکند تا احساسات خود را بهتر مدیریت کنید.
آیا چاره دیگری داشتی؟
اشتباهات، برچسبهایی هستند که ما مدتی بعد، وقتی آگاهیمان افزایش مییابد، به کارهایمان میزنیم. ما همیشه کاری را انتخاب میکنیم که بیشترین احتمال را برای برطرف کردن نیازهایمان دارد. در هر لحظه، آگاهی ما حاصل هوش ذاتی، بصیرت، وضعیت هیجانی و جسمانی و کل تجربهای است که تا آن زمان کسب کردهایم. بنابراین، اشتباه کردن نباید عزت نفس ما را کاهش دهد، زیرا در لحظه انتخاب، مزایای بالقوه آن عمل بیش از معایبش به نظر میرسید.
به جای برچسب «خوب» یا «بد» زدن به اعمالتان، بهتر است از واژههای «عاقلانه/غیرعاقلانه» یا «مفید/غیرمفید» استفاده کنید. این واژهها با قضاوت مشفقانهتر و دقیقتری همراه هستند، زیرا اعمال شما تحت تأثیر آگاهی محدود شما انجام شدهاند. با افزایش آگاهی خود، میتوانید تصمیمات بهتری بگیرید و از تکرار اشتباهات قبلی جلوگیری کنید.
نقش طرز فکر رشد در غلبه بر ترس از اشتباه
دکتر کارول دوک پیشنهاد میدهد به جای هدفگذاری بر مبنای «خروجی» (بهترین شدن)، اهدافی از جنس یادگیری تنظیم کنید. زمانی که اهداف شما بر مبنای یادگیری باشد، ترس از شکست مانع شما نمیشود. پس از هر ناکامی، عزت نفس شما کاهش نمییابد، زیرا در یادگیری شکست وجود ندارد، بلکه تکرار وجود دارد. این رویکرد با افزایش عزت نفس از زاویه توانمندی نیز همسو است، زیرا با تمرکز بر یادگیری و بهتر شدن نسبت به عملکرد قبلی، منابع تامین خودتوانمندی بهعنوان یکی از عوامل عزتنفس را تقویت میکنید.
در پایان، به یاد داشته باشید که زندگی گاهی ما را با سختترین چالشها روبرو میکند، اما قدرت انتخاب در دستان ماست. غلبه بر ترس از اشتباه یک انتخاب آگاهانه است. انتخاب با شماست که تسلیم شوید و خودفریبی، اجتناب، انکار و لذتهای زودگذر را برگزینید، یا به خود باور داشته باشید، مسئولیت بپذیرید و در مسیر رشد گام بردارید. این سفر به عزت نفس است تا به شما کمک کند احساسات منفی خود را تغییر دهید، همراه خود بودن را یاد بگیرید و در مسیر تحقق توانمندیهایتان حرکت کنید.
آیا آمادهاید تا نگاه خود را به اشتباهات تغییر دهید و از آنها برای رسیدن به اهدافتان استفاده کنید؟
